İstimlak ve Kamulaştırma Arasındaki Fark Nedir?

2942 Sayılı Kanun’a göre idareler tarafından, kanunlar çerçevesinde yapmak ile sorumlu oldukları kamu hizmetlerinin ya da teşebbüslerinin gerçekleştirilebilmesi adına gerekli görülen taşınmaz malları, irtifak haklarını ve kaynaklarını; mülkiyetlerin bedellerinin nakit ya da peşin olacak şekilde ve yahut bunlardan başka eşit taksitlere bölünerek ödemek şartı ile istimlak edilebilir.

Kamu yararı kararı alınırken bir takım yetkili kişilerin onayı alınarak işlem tamamlanır. Örneğin;

Belediye encümenleri ve köy ihtiyar kurulları tarafından alınan karar il merkezlerinde valinin,

• İlçelerde kaymakamın onayı ile,
• Üniversite kurulu tarafından alınan karar rektörün onayı ile,
• Yüksek Öğretim Kurulu tarafından alınan karar Kurul Başkanının onayı ile,
• İllerdeki daimi encümenler,
• İlçe idare kurulları tarafından alınan kararlarda yine valinin onayı ile tamamlanır.

Bunların yanı sıra ayrıca;

• Türkiye Radyo – Televizyon Kurumu yönetim kurulu tarafından alınan kararlar genel müdürün onayı alınmasının,
• Dil ve Tarih Yüksek Kurumu ve Atatürk Kültür Kurumu yönetim kurulu tarafından alınan kararlar Yüksek Kurum Başkanının onayının alınmasının,
• İdare meclisleri, yetkili idare organları ya da Kamu Kurumları yönetim kurulu tarafından alınan kararlar denetime bağlı bulundukları bakanlığın onayının,
• Gerçek kişiler ya da özel hukuk tüzel kişilerinin yararına belediye, köy ya da özel idareler tarafından verilen kararlar da valinin onayının alınmasının ardından tamamlanır.

Bakanlar Kurulu ya da Bakanlıklar tarafından verilen kamu yararı kararı ise onay şartı bulunmamaktadır.

Onayı bulunan imar planına ya da ilgili olan bakanlar tarafından onaylı olan özel plan ve projesine göre gerçekleştirilecek olan kamu hizmetleri için ayrı olarak kamu yararı kararı ve onay alınmasına gerek görülmemektedir. Bu gibi durumlarda yetkili olan icra organı tarafından istimlak ya da kamulaştırma uygulamasına başlanıldığını belirten herhangi bir karar alınması yeterli görülür. Yani İstimlak ve Kamulaştırma Arasındaki Fark bulunmuyor.

Trabzon Ortahisar Belediye Başkanı Ahmet Metin Genç, TOKİ Pelitli Kentsel Dönüşüm Projesi’nin inşaat şantiyesini ziyaret ederek, proje ile alakalı yürütülen çalışmaları inceledi. Gerçekleştirmiş olduğu bu ziyaret esnasında baz açıklamalarda bulunan Başkan Genç, söz konusu olan bu projenin TOKİ tarafından gelecek ay içerisinde tamamlanacağını dile getirdi.

Projenin Neredeyse yüzde 90’ı Tamam

Konu ile alakalı olarak bazı basın kuruluşları tarafından yapılan haberlere göre, Belediye Başkanı Genç bu açıklamalarında, göreve geldiğinde bölgedeki 132 adet yapının kamulaştırma sürecinde olunduğunu, sonrasında ise bu yapıların yıkılması ile beraber projeye start verilmiş olduğunu aktardı. Hem Ortahisar Belediyesi’nin, hem de TOKİ ile beraber üstlenici şirketin oldukça verimli bir şekilde çalışmalar yürüttüğünü dişle getiren Ahmet Metin Genç, çalışmaların yüzde 80-90’lık bölümünün geride kaldığını, Eylül ayının başında geçici kabul sürecine girilmiş olacağını anlattı. 41 adet iş merkezi ve bir adet cami ile beraber TOKİ Pelitli Kentsel Dönüşüm Projesi’nin neredeyse tamamlanmış olduğuna dikkat çeken Belediye Başkanı Genç, bu alanın yeni havalimanının hemen önünde yer alması sebebi ile önemli bir alan olduğunu, güzel bir silüete sahip olması gerektiğini ve dolayısıyla bu projenin hayata geçirildiğini belirtti.

Öte yandan söz konusu açıklamalarında Pazarkapı Kentsel Tasarım Projesi dahilinde oldukça fazla talep toplandığını da ifade eden Ortahisar Belediye Başkanı Genç, söz konusu proje dahilinde inşa edilen ofis, büro ve ünitelerin çoğunun satıldığını, kalanının da hızlı bir şekilde satılacak olduğunu ifade etti.

İstanbul ile İzmir arasında 9 saat süren mesafeyi sadece 3,5 saate düşürecek olan bu dev otoyolu projesinde sona yaklaşıldı. Konuya ilişkin ele edilen bilgilere göre projenin yaklaşık olarak yüzde 90 civarındaki bölümün çalışmalarında sona gelindi.

Önümüzdeki yıl itibari ile açılışı gerçekleştirilerek hizmete sokulması planlanan 433 kilometre uzunluğundaki otoyol projesinde, şimdiye dek 30 milyar 58 milyon lira civarında yatırıma imza atıldı.

Projenin Yüzde 90’ı Tamamlandı

Konu ile alakalı olarak bazı basın kuruluşları tarafından yapılan haberlere göre, Marmara ile Ege Bölgesini bir otoyol üzerinden birbirine bağlayacak olan Gebze – Orhangazi – İzmir Otoyolu Projesi kapsamında yürütülen çalışmalarda yüzde 90’lık bölüm tamamlandı.

Basın mensupları tarafından Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığı aracılığı ile edinmiş olduğu bilgilere göre, söz konusu projenin yürütülen bu çalışmalarında 6 bin 421 adet personel görevlendirilirken, bin 570 iş makinesi de aralıksız bir şekilde çalışmalarını sürdürüyor.

İzmit Körfez Geçişi ile bağlantı yolları da dahil olmak üzere 384 kilometrelik bölümü otoyol, 49 kilometrelik bölümü de bağlantı yolu olmak kaydı ile toplamda 433 kilometrelik uzunluğa sahip olan projede 16 viyadük çalışması daha gerçekleştirilecek.

Anadolu Otoyolu üzerinden mevcut bulunan Gebze Köprülü Kavşağı’nın arından 2,5 kilometrelik mesafede yer alan köprülü kavşak itibari ile başlayan Gebze – Orhangazi – İzmir Otoyolu, İzmir Çevre Yolu üzerinde mevcut bulunan Otogar Kavşağı’nda sona eriyor.

Kamulaştırma İçin 2,3 Milyar Lira Harcandı

Öte yandan elde edilen bilgilere göre proje dahilinde gerçekleştirilen kamulaştırma çalışmaları kapsamında Karayolları Genel Müdürlüğü tarafından 2 milyar 353 milyon lira civarında masraf yapıldı. Ayrıca özel bir şirket tarafından 6 milyar 23 milyon dolar civarında yatırım yapılan projede, toplam yatırım tutarı 30 milyar 58 milyon civarına ulaştı.

Konu ile alakalı yapılan açıklamalarda, hayata geçirildiğinde Türkiye’nin en uzun asma köprüsü olma niteliğine sahip olacak olan 1915 Çanakkale Köprüsü Proje’sinde inşaat çalışmaları aralıksız bir şekilde sürdürülürken, köprüye uzanan tüm bağlantı yollarının yapılması adına çalışmalarca kamulaştırma aşamasına gelindiği ifade edildi.

Acele Kamulaştırma Kararı Yürürlüğe Girdi

Kınalı – Tekirdağ – Çanakkale – Savaştepe Otoyolu Projesi kapsamında inşa edilecek olan 1915 Çanakkale Köprüsü de içerisinde olmak koşulu ile Malkara – Çanakkale bölümünün inşa edilmesi maksadı ile bir takım gayrimenkullerin Karayolları Genel Müdürlüğü tarafından acele kamulaştırma kararı alındı. KGM tarafından alınan söz konusu bu karar ise Resmi Gazete’nin bugünkü sayısında yerini alarak resmen yürürlüğe girmiş oldu.

Kamulaştırılacak Olan Ada ve Paftalar Listelendi

Konu ile alakalı olarak alınan ve Resmi Gazete’ye yayımlanan bu karar dahilinde, Kınalı – Tekirdağ- Çanakkale – Savaştepe Otoyolu Projesi çerçevesinde inşa edilecek olan Malkara – Çanakkale bölümünde sürdürülen inşaat çalışmaları adına, bölgede yer alan bir takım taşınmaz mallar hakkında acele kamulaştırma işlemlerine başlandığı ifade edildi. Bakanlar Kurulu tarafından alınan bu karar Karayolları Genel Müdürlüğünün (KGM) gerçekleştireceği acele kamulaştırma işlemlerinin uygulanacağı parsel, ada ve paftaların ise bir listede yer aldığı belirtildi.

Söz konusu olan bu listeye göre, Kamulaştırma Kanunu’nun 27’inci maddesi gereğince kamulaştırma kararı verilmesi gereken taşınmazların Çanakkale’ni Gelibolu ilçesinde yer alan Cevizli ve Sütlüce köylerinde, Lapseki ilçesinde yer alan Gaziosmanpaşa ve Suluca’daki bazı ada ve paftalar olduğu ortaya çıktı.

Çalışmalar Hızlandırıldı

Dünya üzerinde en uzun orta açıklık mesafesine sahip olacak olan 1915 Çanakkale Köprüsü’nde, bacaklarının yer alacağı iki yakanın da kara bağlantı yolundaki sondaj çalışmaları bitirildi. Gerçekleştirilen bu çalışmaların akabinde, projenin inşaat çalışmaları ise hız kazandı.

Proje alanında kuru havuz üretimi kazı çalışmaları ile köprü kesonlarının yerleştirileceği bölgelerde deniz altının tarama çalışmaları da tamamlandı.

Toplam Uzunluğun 4 Bin Metre Olması Öngörülüyor

Marmara Bölgesi’nde beşinci asma köprü olarak hayata geçirilen 1915 Çanakkale Köprüsü’nün orta açıklığı 2 bin 23 metre, yan açıklıkları ise 770’şer metre olacak şekilde inşa edilecek. Ayrıca her iki yakadan yaklaşık olarak 60 ve 365 metre uzunluğundaki viyadükler ile beraber söz konusu projenin totaldeki uzunluğu ise 4 bin 608 metre civarında olması bekleniyor.

2×3 şerit olarak hayata geçirilecek olan 1915 Çanakkale Köprüsü’nün ayrıca tabliyesi yaklaşık olarak 45 metre civarında bir genişliğe sahip, 3,5 metre civarında da yüksekliğe sahip olacak. Tabliyenin iki tarafı için bir de bakım onarım maksatlı kullanılacak olan yürüme yolları inşa edilecek.

Boğazın Gerdanlığı Olarak Nitelendiriliyor

1915 Çanakkale Köprüsü Projesi hayata geçirildiğinde, dünya üzerindeki en uzun orta açıklığa sahip olan köprü niteliği kazanmış olacak. Üstelik söz konusu olan köprü ile beraber hayata geçirilen 4 betonarme viyadük, 33 üstgeçit köprüsü, 10 altgeçit köprüsü, 2 yaklaşım viyadükü, 43 altgeçit, 6 köprü, 115 farklı boyutlarda menfez, 4 otoyol hizmet tesisi, 12 kavşak, 2 bakım işletme merkezi ve 6 ücret toplama istasyonu da hizmete sunulmuş olacak.

“Çanakkale Boğazı’nın Gerdanlığı” olarak anılan söz konusu projenin sondaj çalışmaları tamamlanıp inşaat çalışmalarına geçilmesi ile birlikte şantiye kurulumları da hız kazandı.

Proje kapsamında yürütülen kamulaştırma çalışmaları ise halen daha sürdürülüyor.

Manisa Büyükşehir Belediye Başkanı Cengiz Ergün konu ile alakalı olarak yapmış olduğu açıklamasında, kent halkı tarafından merakla beklenen ve kentteki trafiği büyük ölçüde rahatlatacak olan Öğretmenevi Kavşağı’nın yarın sabah saat 06:00’da kullanıma açılmış olacağını duyurdu.

Ufak Tefek Eksikler İçin Aralıksız Çalışmalar Sürdürülüyor

Manisa Büyükşehir Belediyesi tarafından inşaat çalışmalarına başlanılan ve kentte yaşanan trafik problemini büyük ölçüde çözecek olan Öğretmenevi Kavşağı Projesi’ni yerinde inceleyen Belediye Başkanı Cengiz Ergün, birkaç ufak tefek çalışmaların kaldığını, belediye bünyesine çalışan 300 personelin, söz konusu projeyi verilen açılış tarihine yetiştirebilmek adına aralıksız bir şekilde çalışma yürüttüklerini ifade etti. Hayata geçirildiğinde trafik sorununun önemli ölçüde çözülmüş olacağına da dikkat çeken Ergün, yön tabelalarının, kalırım bordür, peyzaj ve yol çizgisi çalışmalarının tamamlanmış olduğunu ekledi. Ayrıca incelemeler esnasında Başkan Ergün’ün yanında, Manisa Büyükşehir Belediye Genel Sekreter Yardımcısı Mustafa Genç, Büyükşehir Belediyesi Daire Başkanları, şube müdürleri ve projeyi üstlenen şirket yetkilileri de yer aldı.

Kamulaştırma Projenin Uzamasına Neden Oldu

Gerçekleştirmiş olduğu incelemenin ardından bir takım açıklamalarda bulunan Manisa Büyükşehir Belediye Başkanı Cengiz Ergün, bu hafta sonu itibari ile son aşamaya gelinen söz konusu proje için elbette ki bazı eleştirilerin yapılacağını ve bunlara saygı duyduğunu dile getirdi. Proje kapsamında bazı bölgelerin kamulaştırma işlemlerini de gerçekleştirdiklerini ifade eden Başkan Ergün, projenin gecikmesindeki bir diğer nedenin de söz konusu bu bazı bölgelerin kamulaştırmasında yaşanılan problemler olduğunu belirtti.

Ayrıca açıklamalarında, tek kavşak çalışmasının Öğretmenevi Kavşağı Projesi olmadığını da dile getiren Başkan Cengiz Ergün, diğer kavşak projelerinde inşaat çalışmalarının sürdürüldüğü bilgisinde paylaştı.

İstanbul trafiği için önemli bir alternatif güzergah olan Kasımpaşa-Hasköy Tüneli, bugün, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın katılımı ile gerçekleştirilecek olan açılış töreninin ardından hizmete sunulmuş olacak. Söz konusu olan açılış törenine ayrıca Başbakan Binali Yıldırım, Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanı Ahmet Arslan ve İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı Mevlüt Uysal da iştirak edecek.

Kamulaştırma Çalışmalarını İBB Yaptı

İstanbul Büyükşehir Belediyesi ile Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığı bünyesinde olan Karayolları Genel Müdürlüğü arasında gerçekleştirilen bir protokol neticesinde hayata geçirilen söz konusu bu projede, kamulaştırma çalışmaları İBB tarafından yürütüldü. Söz konusu olan bu proje ile İstanbul trafiğine önemli bir soluk kazandırılması planlanıyor.

Kasımpaşa ile Sütlüce arasında hayata geçirilen ve yaklaşık olarak bin 316 metre ile bin 234 metre uzunluğunda olmak üzere toplamda 2 bin 500 metre uzunluğuna sahip olan iki adet tüp ile inşa edilen Beyoğlu-Kasımpaşa Tüneli, 3 bin 816 metrelik bağlantı yolu ve bin 400 uzunluğuna sahip olan aç  – kapa modelindeki tünel ile birlikte totalde 6 bin 507 metre uzunluğuna ulaşıyor.

Yolculuk Süresi Bir Hayli Kısalacak

Elde edilen bilgilere göre, hali hazırda kullanılmakta olan yol 4 bin araç kapasitesine sahip iken, söz konusu olan bu tünel projesinin hayata geçirilmesi ile beraber 40 bin araç kapasitesine ulaşacak. Kasımpaşa – Hasköy Tüneli’nin bugün gerçekleştirilecek olan görkemli bir açılışın ardından hizmete girmesi ile birlikte, ilk olarak Taksim bağlantısı olmak üzere, Kasımpaşa ve Hasköy’den 1’inci Çevreyolu’na gitmek ve gelmek isteyenlerin yolculuk süresi bir hayli kısalmış olacak.

Öte yandan söz konusu olan Kasımpaşa-Hasköy Tüneli’nin Galata ve Haliç Bölgesi’ndeki turizme  büyük ölçüde katkı sağlayacağı düşünülüyor.

Bingöl Belediye tarafından konu ile alakalı olarak yapılan açıklamaya göre, Kültür Mahallesi’nde hayata geçirilecek olan 2’inci Etap Kentsel Dönüşüm Projesi sebebiyle 54 adet tapulu arazinin kamulaştırma işlemleri gerçekleştiriliyor. Sözleşme imzalayan söz konusu bu arazilerin sahipleri hakkında hazırlanan dosyalar Çevre ve Şehircilik Bakanlığına iletilirken, Bakanlıkta yapılacak olan gerekli işlemlerin akabinde ödenek ayarlanacak ve acele kamulaştırma gerçekleştirilerek arazi sahiplerine ödemeleri yapılacak.

3 Aylık Kira Desteği Yapıldı

Öte yandan yapılan bu açıklamada, söz konusu olan kentsel dönüşüm projesi dahilinde tapu sahipleri ile devir işlemlerinin tamamlanmasının ardından hak sahiplerini kira desteğinin yapılacağı ifade edildi. Çere ve Şehircilik Bakanlığı tarafından dosta işlemleri halledilmiş olan 387 adet hak sahibi için 3 aylık kira desteğinin yapılmış olduğu da belirtilen bu açıklamada, Bakanlık tarafından ödenekler çıkarıldıkça, desteklerin devam edeceği dile getirildi.

Şuanda ihale aşamasında olan 2’inci Etap Kentsel Dönüşüm Projesi için ilk kez İlkbahar’da temel atılacağı ifade edilen açıklamada, ihale sürecinin atlatılmasının ardından inşaat çalışmalarına başlanılacağı, süreçlerde olası bir aksilik ile karşılaşılmaması durumunda İlkbahar’da proje alanında temel atma işlemini gerçekleştirilip inşaat sürecinin başlatılmış olacağı da duyuruldu.

Depremin İzleri Silinecek

Tüm bunların yanı sıra, kentsel dönüşüm projesini hayata geçirilmesi ile beraber Kültür Mahallesi sakinleri için yeni bir yaşam alanı sunulmuş olacağı ifade edilen açıklamada, söz konusu mahallede şuan ki haliyle sosyo – kültürel olanakların nerdeyse hiç olmadığı, proje dahilinde bin 108 adet konutun, 120 adet rezidansın, 7 adedi açık, 18 adedi kapalı olmak üzere toplamda 25 adet otoparkın Kültür Mahallesi sakinlerine kazandırılmış olacağı dile getirildi. Bunun ile beraber ticari ve sosyal alanların, 800 kapasiteli ilkokulun, 500 kişi kapasiteli caminin, kültür merkezinin, sportif, sanat ve yeşil alanların da inşa edilerek, bir taraftan şehrin imajının yenileneceği, diğer taraftan da yaşanan depremin izlerinin silinmiş olacağı belirtildi.

Kamulaştırma sürecinin en sıkıntılı dönemlerinden bir tanesi kamulaştırma bedelinin tespit sürecidir. Kamulaştırma Kanunu ve mevzuatlarına göre, bedel tespiti ile alakalı olarak komisyon kararları ön planda tutulsa da, bu durum birçok soruna gebe durumdadır. Ağırlıklı olarak matematiksel ve bilimsel bir yöntemin belirtilmesinin daha sağlıklı olacağı durumda, komisyonların alacakları karar, vatandaşları mağdur edebilmektedir.

Karayolları Genel Müdürlüğü (KGM) tarafından gerçekleştirilen kamulaştırma işlemlerinin neredeyse tamamında; kamulaştırma bedeli tespit edilirken, arazinin sahip olduğu zirai yapı, arazinin imar durumu, mücavir alan durumu, arazinin üzerinde yer alan müştemilatlar, arazide varsa yapı ve yapının sahip olduğu tüm özellikler belirleyici unsur olarak kabul edilir.

Kamulaştırmada En Çok Satın Alma Yöntemi Kullanılır

Kamulaştırma ile alakalı olan mevzuatların genelinde, ağırlıklı olarak satın alma yöntemiyle kamulaştırma yapılmasının gerekliği belirtilmiştir. Kamulaştırma kanunun 8. Maddesinde yer alan bilgilere göre, öncelikli olarak satın alma usulünün kullanılması gerektiği, kamulaştırma bedeli için en az üç kişiden oluşan bir ya da daha fazla kıymet takdir komisyonunun görevlendirilmesi gerektiği, belirlenen bedel üzerinden, kurumların kendi bünyesinde en az üç kişilik olmak üzere bir ya da birden çok sayıda uzlaşma komisyonunun görevlendirilmesi gerektiği belirtilmiştir.

Kamulaştırılacak olan alanın, satın alma ya da trampa ile devralma gibi işlemleri esnasında, resmi taahhütlü bir yazı hazırlanarak, taşınmazın sahibine ya da sahiplerine bildiri ulaştırılması, sürecin başlangıcı anlamına gelmektedir. Kamulaştırma gerçekleştirilecek olan alanın sahip ya da sahipleri, 15 gün gibi bir süre içerisinde pazarlık ya da anlaşma yolu ile satmak ya da trampa isteklerini iletmek koşulu ile, ilgili kuruma başvurmaları halinde, komisyon tarafından belirlenen tarihte pazarlık görüşmesi gerçekleştirilmesi adına bir araya gelinir.

Anlaşmaya Uyulmazsa Hukuki Süreç Başlar!

Pazarlık görüşmesinden olumlu sonuç çıkması halinde, ilgili arazinin sahibi, sahipleri ya da vekalet eden kişiler ve komisyon üyeleri tarafından bir tutanak hazırlanarak, tutanağa herkesin imzası alınır. Tutanağın hazırlanmasından sonra geçen 45 günlük süreçte, bedel ödenmeye hazır hale getirilir. Bedelin aktarılması öncesinde mülk sahibi ya da sahiplerine yeni bir bildiri gönderilerek Tapu Müdürlüğü’nde gerçekleştirilecek olan devir işlemi için ferağ verilmesi için tarih verilir. Kamulaştırma yapılacak alanın sahibi ya da sahipleri, ferağ vermeleri halinde kamulaştırma bedeli kendilerine ödenir. Eğer anlaşma sağlanmasına rağmen ferağ verilmez ise, hukuki bir süreç başlatılır.

Bursa Gemlik Belediye Başkanı Refik Yılmaz, dün Gemlik Ticaret ve Sanayi Odası tarafından düzenlenen “Gemlik Buluşuyor” programına katılım gösterdi. Program esnasında bir takım açıklamalarda bulunan Yılmaz, 696 Sayılı Kanun Hükmünde Kararname çerçevesinde ilçede gerçekleştirilecek olan değişikliklere değindi.  Açıklamalarında başkentte Çevre ve Şehircilik Bakanı Mehmet Özhaseki’nin Başbakan Yardımcısı Hakan Çavuşoğlu ile beraber bürokratlar arasında müzakerede bulunduğunu anımsatan Yılmaz, Gemlik’te bina bazlı dönüşüm uygulanacağının altını çizdi.

Dar Gelirliler İçin Kamulaştırma Ya Da Takas Modeli Uygulanacak

Öte yandan açıklamalarında Gemlik’in taşınmadığını, bunun aksine dönüştüğünü ifade eden Başkan Yılmaz, söz konusu olan KHK ile Gemlik’in önünün açıldığını, deprem konusunda güvenlik problemi bulunan ve riskli olarak belirlenen binaların, sahiplerinin maddi imkanları yeterli gelirse yerinde dönüşüm gerçekleştirileceğini belirtti. Bunun haricinde 30 yıllık 40 yıllık binaların yıkılıp yerinde dönüştürülmesi problemli olanlar için de kamulaştırma ya da takas modeli ile deniz manzarasına sahip, herhangi bir riski bulunmayan arazilerde binalar temin edileceğini, böylelikle dar gelirli halkın ev sahibi olmuş olacağını da açıklamalarına ekledi.

Ayrıca kendisinin de Cumhuriyet Mahallesi’nde ikamet ettiğini belirten Gemlik Belediye Başkanı Refik Yılmaz, bu bölgelerde dar gelirli vatandaşların yapmış olduğu binalar için “dağ başı” tabiri kullanıldığını, müteahhitler yaptığında ise konutların 400 bin liradan başladığını ifade ederek, söz konusu olan bölgelerin dar gelirli ailelere layık görülmediğini dile getirdi. Kendilerinin ise vatandaş için en güzelinin olmasını istediklerini dile getiren Başkan Yılmaz, dar gelirli ailelerin mülklerini ya kamulaştıracaklarını ya da takas ederek bu bölgelerde en güzel binaları tahsis edeceklerini aktardı. Bu kapsamında Gemlik’i yıkmadıklarına vurgu yapan Yılmaz, söz konusu olan yerinde dönüşümü bina bazlı yaptıklarını ve farklı söylemlerde bulunularak vatandaşın kafasının karıştırılmamasını belirtti.

2017 yılının 18 Mart’ında Başbakan Binali Yıldırım ve Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın iştiraki ile temel atma töreni gerçekleştirilen Çanakkale 1915 Köprüsü Projesi’nde çalışmalar olağan hızıyla devam ediyor. Cumhuriyet’in 100’üncü yıl dönümünde hizmete sunulması hedeflenen söz konusu bu köprünün, 2023 metre büyüklüğüne sahip olan ayak açıklığı sayesinde, dünyanın en büyük asma köprüsü niteliği kazanacak. Toplamda 354 kilometre uzunluğuna sahip olacak otoban üzerinde 31 adet viyadük, 30 adet köprülü kavşak, 5 adet tünel, 143 adet de alt ve üst geçit inşa edilecek. Çanakkale’nin Gelibolu ilçesine bağlı Lapseki ve Sütlüce bölgeleri arasında hayata geçirilecek olan söz konusu Çanakkale 1915 Köprüsü’nün, önümüzdeki 5 yıl içerisinde tamamlanması ve hizmete sokulması hedefleniyor.

Rüzgar Testini Başarı ile Tamamladı

Projenin gerçekleştirileceği alanı şehrin sahip olduğu kuvvetli rüzgar sebebi ile değiştirilen bu proje için Danimarka’da bir rüzgar testi yapılmıştı. Kopenhag’da yer alan Force Technology Test Laboratuarı’nda Çanakkale 1915 Köprüsü’ne rüzgar verilmiş ve köprü saatte 288 kilometre hıza sahip olan bu testi başarılı bir şekilde tamamlanmıştı. Üstelik Çanakkale’de şimdiye kadar kayıtlara geçen en yüksek rüzgar hızı, saatte 130 kilometre idi.

Bölgede Kamulaştırma Çalışmaları Başladı

Lapseki Belediye Başkanı Eyüp Yılmaz tarafından söz konusu olan projeye yönelik yapılan açıklamada, geçtiğimiz Mart ayının 18’inde temeli atılan proje için Lapseki’de gerçekleştirilen kuru havuz çalışmalarının son sürat devam ettiği ifade edildi. Hummalı bir çalışma yürütülen bölgede ayrıca kamulaştırma çalışmalarının da gerçekleştirildiğini dile getiren Belediye Başkanı Eyüp Yılmaz, bu ayın 15’inden itibaren şantiye sahalarının kurulmaya başlanacağını açıkladı. Öte yandan aynı şekilde hafriyat çalışmalarının inşa edilecek olan köprünün diğer yakasında da devam ettiğini dile getiren Yılmaz, gerek Gelibolu’da, gerekse Lapseki’de çalışmaların hız kesmeden sürdürüleceğini de dile getirdi.

Çeşitli Doğalgaz Projeleri Nedeniyle Kamulaştırılacaklar

Konuya istinaden yapılan açıklamada, Giresun, İstanbul, Balıkesir ve Manisa olmak üzere toplamda 4 ilde yer alan bazı taşınmazlar adına acele kamulaştırma kararı alındığı bildirildi. Bakanlar Kurulu tarafından alınan ve Resmi Gazete’de yayımlanan bu karar göre, Kuzey Marmara Otoyolu Projesi sebebiyle İstanbul’un Silivri İlçesi’nde yer alan yer alan belli başlı taşınmazların sabit tesislerin, ulaşım yollarının, katodik koruma hattının, enerji nakil hatlarının ve anot yataklarının inşa edilmesi maksadıyla Boru Hatları ve Petrol Taşıma Şirketi (BOTAŞ) Genel Müdürlüğü tarafından acil olarak kamulaştırılacak.

Manisa’nın Kula, Salihli, Alaşehir ve Gölmarmara ilçelerin de yer alan belli taşınmazlar için de, BOTAŞ tarafından hayata geçirilecek olan Salihli – Alaşehir – Kula Doğalgaz Boru Hattı Projesi nedeniyle, yine BOTAŞ tarafından kamulaştırma işlemi gerçekleştirilecek.

Kamulaştırma BOTAŞ Tarafından Yapılacak

Giresun’un Dereli, Esğiye ve Keşap ilçelerinde yer alan bazı taşınmazlar için de Bakanlar Kurulu tarafından, BOTAŞ’ın hayata geçireceği Espiye Doğalgaz Boru Hattı Projesi sebebiyle acele kamulaştırma kararı alındı. Alınan karara göre, Giresun’daki kamulaştırma işlemleri de BOTAŞ gerçekleştirecek.

Son olarak Resmi Gazete’de yayımlanan bir diğer il ise Balıkesir oldu. Buna göre, Balıkesir’in Edremit ve Burhaniye ilçesinde yer alan bir takım taşınmazlar adına, söz konusu bu ilçelerde hayata geçirilen Doğalgaz Boru Hattı kapsamında acele kamulaştırma kararı verildi. Bakanlar Kurulu tarafından alınmış olan bu son kararda da söz konusu olan taşınmaz malların kamulaştırma işlemleri Boru Hatları ve Petrol Taşıma Şirketi Genel Müdürlüğü’ne ait olacak.

Milattan önce 13 binli yıllara ait olduğu belirlenen Germanicia Taban Mozaikleri, ilk olarak bundan 10 yıl öncesinde tesadüfen bulunmuş, kentte kamulaştırma ve kazı çalışmaları başlatılmıştı. Bugün halen daha çalışmaları sürdürülen söz konusu mozaiklerin Roma döneminde zengin kişiler tarafından yaşadıkları yerlerinin tabanına uygulandığı ve insanların o dönemde sosyal bir yaşam sürdürdüğünün bir ispatı olduğu ifade edildi.

6 İlçede 50 Parsel Kamulaştırıldı

Kahramanmaraş’ın Dulkadiroğlu ilçesi Namık Kemal Mahallesi’nde şans eseri bulunan bu mozaiklerin, yeni kazı alanlarında inceleme gerçekleştiren Kültür ve Turizm İl Müdürü Seydihan Küçükdağlı konu ile alakalı olarak bir takım açıklamalarda bulundu. Seydihan Küçükdağlı açıklamalarında söz konusu olan süre zarfı içerisinde kentte 50 adet parselin kamulaştırma işleminin gerçekleştirildiğini ve şuanda da 6 farklı ilçede 9 adet kazı çalışmasının sürdürüldüğünü belirtti.

Kahramanmaraş Dünya Turizminin Altyapısı Olacak

Ayrıca açıklamalarında en kısa zaman içerisinde Kahramanmaraş’ın özellikle bölge turizmi olmak üzere tüm Türkiye ve dünya turizminde kritik bir temel yapı taşı olacağını ifade eden Küçükdağlı, yaklaşık olarak 140 hektarlık arazi üzerinde çalışmalar yürüttüklerini anlattı. 3. Derece arkeolojik sit alanı olan bu bölgelerde Germanicia Taban Mozaikleri için çalışmalar yürüttüklerini ifade eden Kültür ve Turizm İl Müdürü, son 2 yılda çalışmaların daha da yoğun bir hal aldığını ve toplamda 30 adet parselin kamulaştırıldığını dile getirdi. 6 ilçede gerçekleştirilen kazı çalışmalarında bazı bulgulara rastlandığını, çalışmaların yalnızca bilimsel olmamakla beraber höyük ve mağara çalışmaları da yapıldığını belirten Küçükdağlı, Kahramanmaraş’ın kısa sürede gerek ülkenin, gerekse tüm dünyanın turizmdeki altyapıyı oluşturur hale geleceğinin altını çizdi.

Kamu tüzel kişileri ve devletin, kamunun yararına olan durumlarda özel mülkiyet olan taşınmaz malların tümünü ya da bir kısmını gerçek bedelini ödemek koşuluyla kanun tarafından gösterilmiş olan usul ve esaslar doğrultusunda kamulaştırmaya ve bu taşınmaz mallar üzerinde irtifak kurmaya yetkisi vardır.

Türkiye’de Kamulaştırma İşlemi Nasıl Gerçekleştirilir?

Türkiye’de kamulaştırma işlemleri, 1982 Anayasası’nda yer alan 46’ncı maddesindeki 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu’na göre gerçekleştirilir. 2001 yılında büyük değişikliklere uğrayan Kamulaştırma Kanunu’nda yapılan değişiklikler, taşınmaz malı kamulaştıran kişinin bedeli arttırabilmek adına dava açamaması, kamulaştırmayı yapan idare de kamulaştırma bedelinin tespiti ve tesciline yönelik dava açabilmesi ve konu olan bu bedelin dava neticesinde ödenmesine yöneliktir.

Kamulaştırma işlemi her türlü özel mülkiyet üzerinde gerçekleştirilebilir. Tarla, arsa, arazi, bahçe, ev, bina, ofis gibi her türlü taşınmaz mal kamulaştırılabilir. Yalnızca taşınabilir malların kamulaştırılması mümkün değildir.

Kamulaştırma yapabilmek için de bir takım şartların yerine getirilmesi gerekiyor. Örneğin bu işlemi yetkili olan bir kamu kurulu tarafından gerçekleştirilmelidir. Söz konusu olan bu kurulun elinde de bir kamu yararı belgesi olmalıdır. Ayrıca kamulaştırma bedeli de ya hükümetlerde belirtildiği şekil üzerin ya da nakit bir şekilde ödenmesi gerekir.

Kamulaştırma Süreci Nasıl İlerler?    

Kamulaştırma işlemine başlanmadan önce ilgili kurul kamu yararı belgesi almalıdır. Ardından kurul söz konusu olan bu belgeyi imzalar ve kamulaşma süreci başlamış olur.  İdare tarafından kamulaştırılmaya konu olan taşınmazın ölçüsünün, değerinin ve cinsinin bulunduğu bir plan hazırlanır ve tapu müdürlükleri tarafından da taşınmazın sahibinin iletişim bilgilerine ulaşılır.

Bu işlemlerin ardından idare, taşınmazın bağlı olduğu tapu müdürlüğüne bir yazı gönderir ve tapu şerhi koyulmasını talep eder. Bu esnada idare, kamulaştırılacak olan taşınmazın değerinin belirlenmesi için bir komisyon görevlendirir. Ayrı olarak bir de tespit edilen bedel karşılığında o taşınmaz malın satın alınabilmesi için kendi içerisinde bir uzlaşma komisyonu da kurulur.

Sonrasında özel mülkün sahibine idare tarafından bir teklif yapılır. Yapılan bu teklifte, taşınmazın belirlenen bedeli belirtilmeden bir uzlaşmaya gidilmesi ve yahut da başka bir taşınmaz mal ile takas edilmesi talep edilir.

Sunulan bu teklif karşısında taşınmaz malın sahibine 15 gün mühlet verilir. Taşınmazın sahibi 15 gün içerisinde teklife cevap verir ve anlaşma, kurulan uzlaşma komisyonu ile sağlanmış olur. Anlaşma sağlandıktan sonra da idare 45 gün içerisinde uzlaşılan bedeli öder.

Eğer ki bunun aksi yaşanırsa, yani taşınmaz malın sahibi 15 gün içerisinde teklife cevap vermez ve bir uzlaşmaya varılamazsa kamulaştırma bedelinin tespit ve tescili için idare kamu davası açar.

Ayrıca tek dava açma hakkı idareye ait değildir. Taşınmaz mal sahipleri de kamulaştırma kararının iptali ya da komisyonun belirlemiş olduğu bedelin düzeltilmesi için dava açabilir.

Kamu yararına kullanmak adına kamulaştırılacak olan gayrimenkuller 2942 sayılı Kanunun ilk ve 7. maddesinde bildirilmiştir. Söz konusu olan ilk maddede, araziler sınırları ayırmaya yeter araçlarla sınırlandırılmış ve belirlenmiş olan yer yüzeyler ve oranların ayrılmaz bütünleyicileri, tapu sicilindeki daimi ve müstakil olmak üzere ayrıca kaydedilen haklar mesela kaynak hakkı, üst hakkı gibi, kaynaklar ve kat mülkiyeti kütüğüne kayıtlı olan bağımsız bölümlerin olduğu belirtilmiştir.

Kamulaştırma Kanunu’nun 7. Maddesinde de, kamulaştırmayı yapacak olan idare, kamulaştırmaya ya da kamulaştırma yolu ile üzerinde irtifa hakkı kurulacak olan taşınmaz malların ya da kaynakların sınırını, cinsini ve yüz ölçümünü gösterir ölçekli planını yapar ya da yaptırır. Kamulaştırılan gayrimenkulün sahibini, tapunun bir kaydı yoksa zilyetlerini ve bunların adreslerini, vergi, tapu ve nüfus kayıtları üzerinden veya haricen yaptırılacak olan araştırma ile belgelere bağlamak şartıyla tespit ettirir.

Konu ile alakalı olan vergi dairesi,  idarenin talebi üzerine gayrimenkul ve kaynakların vergi değeri ve beyanı, vergi beyanı bulunmadığı zamanlarda da beyan yerine geçip takdir edilecek olan değeri en fazla 1 ay içerisinde verir.

Söz konusu olan idare, taşınmaz malın kamulaştırmasına dair olan kararı aldıktan sonra, kamulaştırmanın tapu sicili için şerh verilmesini, kamulaştırmaya konu olan taşınmazın kayıtlı olduğu tapu dairesine bildirir. Yapılan bildirimin tarihinden itibaren malik değiştiği halde, mülkiyette ya da mülkiyetten hariç ayni haklarda oluşabilecek değişiklikleri tapu dairesinin, kamulaştırmayı gerçekleştiren idareye bildirmesi gibi bir zorunluluğu vardır. Şerh tarihinden sonra altı ay içerisinde idare tarafında 10’uncu madde maddeye nazaran kamulaştırma bedelinin tespit edilmesi ile idare adına tescili istendiği zaman bulunulduğuna dair mahkemeden alınmış olan belge tapu dairesini ibraz edilmediği sürece, bu şerh tapu idaresi tarafından sicilden resmen silinir.

Kamulaştırma Süreci Nasıl İşler? 

İmar planı yürürlüğü girdiği tarihten itibaren ilk 3 ay içerisinde belediyeler tarafından 5 yıllık bir imar programı hazırlanır. Mevzu olan bu imar programlarının görüşülebilmesi için, yatırımcı ve kamu kuruluşlarının temsilcileri düzenlenen meclis toplantısına katılır. Yapılan toplantının ardından kamu kuruluşları için tahsis edilmiş olan bölgeler, kuruluşlara bildirilir. Kamu kuruluşları da, bu süreç içerisinde kendilerine tahsis edilen bu alanları kamulaştırır.

Fakat ne yazık ki özel mülkiyet hakkının bir ülkenin yasasında benimsenmiş olması, o mülkiyete müdahale edilmenin tamamen ortadan kaldırılmasında yeterli olmuyor. Bazen kamu yararı gibi durumlar için arazi, arsa, işyeri, bahçe ve konut niteliğinde olan taşınmaz mallar kamulaştırılabiliyor.

Bu aşamada devlet, söz konusu olan taşınmaz malın kamu yararına kullanılması için vatandaşın mülkiyetine kamulaştırma, kamulaştırmasız el atma, ve imar uygulamaları kapsamında müdahale edebiliyor.

Bir taşınmaz malın, devlete ait olan kurum ve kuruluşlar tarafından kamu yararı ilkesi kapsamı içerisinde el koyma işlemine kamulaştırma adı veriliyor. Kamulaştırma kapsamında taşınmaz malın tamamı alınabileceği gibi yalnızca bir kısmı da alınabiliyor. Gerçekleştirilen bu kamulaştırma işlemi için de özel mülkün sahibine bir bedel ödeniyor.

Alınan Kamulaştırma Kararına ve Yapılan Kamulaştırma İşlemine İtiraz Edilebilir Mi?

Taşınmaz malı kamulaştırılmış olan mülk sahipleri, bu işleme itiraz etmek ve iptal ettirebilmek için idari yargıya başvurup dava açabilirler. Mülk sahipleri tarafından açılan bu dava da amaç, tamamen kamulaştırma işleminin reddedilmesine yöneliktir.

Ayrıca açılan davada yalnızca kamulaştırma işlemine itiraz için değil, bu işlem esnasında ödenen bedel için de itiraz edebilmek mümkündür.

2001 yılında Kamulaştırma Kanunu için gerçekleştirilen düzenlemelerin ardından kamulaştırma işleminin yapan devlet kurumu mahkemeye müracaat ederek kamulaştırmaya konu olan mülkün bedelinin tespit edilebilmesi için dava açabilir. Devlet kurumunun açmış olduğu bu davada, gayrimenkulü kamulaştırılan mülk sahibinin davayı takip etmesi ve gayrimenkulün değerinin tespit edilebilmesi için gerekli olan bilgileri mahkemeye sunması gerekir.

Kısaca özetleyecek olursak kamulaştırma kararının amacı ya da konusu sebebiyle bir dava açılması gerekiyorsa İdari Mahkemeye, tapu tescili ya da iptali için bir dava açılması gerekiyorsa da Adli Yargıya başvuruda bulunulması gerekir.

Bu kamulaştırma işlemi farklı yollarla gerçekleştirilebiliyor. Bunlardan biride kamulaştırma trampadır.

Gerekli görülen işlemlerin ardından değerleri belirlenmiş olan taşınmaz malların kişiler arasında devredilmesi olayına trampa adı veriliyor. Daha basit bir şekilde anlatacak olursak, taşınır bir malın ya da bunun aksine taşınmaz bir malın başka bir mal karşılığında değiş tokuş edilmesi başka bir deyişle takas yolu ile kamulaştırma işlemine deniliyor.

Trampa yolu ile kamulaştırma işlemini gerçekleştirebilmek için dilekçe, tapu ve nüfus cüzdanı fotokopisi ile beraber başvuruda bulunulması gerekiyor. Gerçekleştirilen bu başvurular farklı müdürlüklere göre değişiklik gösterirken, genellikle 3 hafta içerisinde sonuçlanıyor.

Trampa Yolu ile Kamulaştırma işlemleri ile alakalı hükümler Kamulaştırma Kanunu’nun 26’ncı maddesinde açıkça bildiriliyor.

Söz konusu olan maddede kamulaştırma trampa için, mülk sahibi kabul ettiği takdirde kamulaştırmanın bedelinin yerine idarenin kamu hizmeti için tahsis etmemiş olduğu taşınmazlarından bedelin bir kısmını ya da tamamını karşılayan miktarı verebileceği bildiriliyor.

İdarenin ihale komisyonu tarafından kurulan ya da bu amaç doğrultusunda kurulacak olan bir komisyon tarafından kamulaştırma işleminde bedelin yerine verilecek olan taşınmaz malın değeri tespit edilir. Taşınmaz malların arasında oluşabilecek herhangi bir değer farkı nakit da olarak karşılanabilir. Fakat idare tarafından kamulaştırma bedeli karşılığında verilecek olan taşınmazın değeri, söz konusu olan kamulaştırma bedelinin yüzde 20’sinin üzerine çıkamaz.

Trampa yoluyla yani malların değiş tokuş edilmesi yoluyla gerçekleştirilen kamulaştırma işleminde birbirinden farklı şehirlerde olan taşınmazlarla da gerçekleştirilebiliyor. Yani herhangi bir şehirde yer alan taşınmaz mal, başka bir şehirde yer alan taşınmaz mal ile değiştirilebiliyor. Bunun için istek alan Tapu Müdürlüğü, diğer taşınmazın olduğu ildeki Tapu Müdürlüğü ile irtibata geçerek kayıt örneği ve yetki talep edip bu trampa işlemini sonlandırabiliyor.

Taşınmaz malın malik ya da malikleri 15 gün içerisinde pazarlık yoluyla ve uzlaşarak satmak ya da trampa yolu ile birlikte idareye müracaat edildiği halde komisyon tarafından belirlenmiş olan tarihte pazarlık görüşmesi gerçekleştirilir. Tespit edilmiş olan tahmini değeri aşmamak koşulu ile bedelde trampa ya da pazarlık ile anlaşma yapılır.

İdare ile taşınmaz malın maliki arasında anlaşma sağlandığı zaman bir tutanak düzenlenir. Bu tutanak söz konusu olan taşınmaz malın malik ya da malikler ile ya da temsilciler ile beraber komisyon üyeleri tarafından imzalanır ve anlaşma yapılmış olur.

Kamulaştırma Sürecinde Anlaşmazlık Olursa Ne Yapılır?

Eğer ki kamulaştırma sürecinde bir anlaşmazlık söz konusu olursa, kamulaştırma işlemine yönelik bir dava açılabilir.

Açılan davada Yargıtay’ın almış olduğu bir karar ve sonuç ile örnek gösterecek olursak;

Kararda, dosya içerisinde yer alan belgelerden davanın konusunu davalı adına kayıtlı olduğu ve kamulaştırma işlemini yapan idare tarafından davalının vekalet vermiş olduğu avukata … tarihinde uzlaşma konusunda tebligat yapılmasının ardından yasal süreç içerisinde müracaat edilmediği için bu davanın açılmış olduğu, cevap dilekçesinde yer alan idarece biçilmiş olan değerin az olduğu, bu değeri kabul etmediklerini, kamulaştırma bedelinin mahkeme tarafından belirlenip davalıya ödenmesinin talep edildiğini belirten, mahkeme tarafından da Kamulaştırma Yasası’nın 4650 Sayılı Yasa ile değişik olan 7 ve 8. Maddeleri gereğince uygun olarak davalı asile uzlaşma konusunda yönteme uygun olarak çağrı yapılmaması nedeniyle, davanın şartının yerine getirilmediği gerekçesiyle davanın ret edilmesine karar verildiği anlaşılmıştır.

Sonucunda ise, davada açıklanmış olan esaslar göz önünde tutulmadan yazılı bir şekilde hüküm tesisinin isabetsiz, temyiz itirazlarının da bu sebeplerle yerinde görüldüğünden kabul edilmesine ile hükmün HUMK.nun 428. Maddesi gereğince bozulmasına, temyiz peşin harcının da talep edilmesi halinde temyiz edenlere geri iade edilmesine … tarihinde oy birliği yapılarak karar verilmiştir.